شهید " موسی درویشی " جان و نفس جزیره هرمز بود

خانم پشت مشهدی « این جزیره را تو نفس می‌کشد » در خصوص چه موضوعی است؟ « این جزیره با تو نفس می‌کشد» زندگی داستانی فعال و مبارز انقلابی شهیدوالامقام موسی درویشی نخل‌ابراهیمی است که سال 1396 در قالب داستانی به رشته تحریر درآمد و به لطف خدا در سال 1397 هم توسط انتشارات فاتحان به چاپ رسید. این اثر به سفارش بسیج کارگری کشور و حاصل ساعت‌ها مصاحبه شفاهی با خانواده، دوستان و همرزمان شهید موسی درویشی نخل ابراهیمی است.

چه چیزی باعث شد تا خاطرات شهید موسی درویشی نخل ابراهیمی را بنویسید؟ جمع‌آوری اسناد شفاهی دوران انقلاب و دفاع مقدس همیشه برایم اولویت داشته و با عشق و علاقه خاصی این کار را انجام می‌دهم. می‌دانستم که در استان کار جامع و درخوری برای شهید درویشی انجام نشده و با توجه به اینکه از شخصیت‌های اثرگذار و انقلابی استان هم بودند تصمیم گرفتم که خاطرات شفاهی ایشان را جمع‌آوری کنم. به همین خاطر با افرادی که به نوعی با شهید ارتباط خانوادگی و اجتماعی داشتند مصاحبه کردم. حاصل چند ماه پیگیری و تلاش برای ثبت خاطرات شهید 59 ساعت مصاحبه شد که آن را در قالب داستانی نوشتم. در واقع این اثر به شخصیت، زندگی و فعالیت‌های انقلابی این شهید بزرگوار در جزیره هرمز می‌پردازد.

با خبر شدیم که این اثر جزو منتخبین کتاب سال دفاع مقدس شده ضمن تبریک به شما لطفاً در این خصوص بفرمایید؟ بله به لطف خدا و خاصه نگاه خود شهید موسی درویشی نخل ابراهیمی کتاب « این جزیره با تو نفس می‌کشد» جزو منتخبین کتاب سال دفاع مقدس امسال بود و مایه مباهات و خوشحالی است که این اثرم از نگاه جامعه ادبی کشور مورد قبول و توجه قرار گرفته است.

در زمینه تدوین و جمع آوری اثر حمایتی هم داشتید؟ در حوزه جمع‌آوری و ثبت اسناد شفاهی و تاریخی این مرز و بوم زمان نقش مهمی دارد و نباید آن را نادیده گرفت. هر چه از زمان واقعه دور شویم ممکن است گرد فراموشی و تحریف بر حافظه آنهایی که در زمان واقعه حضور داشته‌اند بنشیند و بخش مهمی از آن اتفاق از بین برود. یکی از دغدغه‌های من جمع‌آوری و ثبت خاطرات شفاهی شخصیت‌های فعال و اثرگذار استان در بخش‌ انقلاب و دفاع مقدس است که سال‌های بسیاری است از وقوع آن گذشته و عدم ثبت و ضبط آن به معنای از بین رفتن تاریخ فرهنگی و اجتماعی این مرزوبوم به حساب می‌آید. هرچه دسترسی ما به اسناد شفاهی و حفظ و کیاست از آن بیشتر شود در آینده تولیدات فرهنگی و هنری ارزشمندتری خواهیم داشت اما اگر این اسناد شفاهی و خاطرات جمع‌آوری نشود دیگر خوراک فرهنگی نخواهیم داشت و واقعیت‌های ارزشمند کشور و مردم به دست فراموشی سپرده می‌شود و دیگر نامی از قهرمانان دیروز ما در تاریخ باقی نخواهد ماند. با این مقدمه باید بگویم در ثبت و جمع‌آوری اسناد شفاهی با مشکلات بسیاری دست به گریبانیم. هنوز فرهنگ ثبت خاطرات شفاهی در کشور به خوبی جا نیفتاده و هیچ چهارچوب و شیوه‌نامه ‌اصولی هم در دستگاه‌های فرهنگی برای ثبت خاطرات شفاهی وجود ندارد و هر کسی با هر میزان توان و ظرفیتی اقدام به جمع‌آوری اسناد شفاهی می‌کند . متأسفانه ترویج و اشاعه فرهنگ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس در دستگاه‌های فرهنگی در حد شعار مانده و آنطور که شایسته و بایسته است به هنر متعهد و هنرمند ارزشی توجهی نمی‌شود. اگر انگیزه و اشتیاق خود هنرمند نباشد به خاطر سختی‌ها و مشقت‌هایی که در حین جمع‌آوری اطلاعات وجود دارد به زودی از میدان به در می‌شود و دیر یا زود با فاجعه‌ای به نام بی‌هویتی فرهنگی مواجه خواهیم شد. اگر مسئولین فرهنگی بدانند که تاریخ شفاهی هسته اصلی فرهنگ این مرزوبوم است بدون شک مسئولانه‌تر از هنر متعهد و هنرمند ارزشی حمایت می‌کنند چیزی که متأسفانه امروز اثری از آن نمی‌بینیم و در حد شعار باقی مانده است. برای نمونه عرض می‌کنم در سال‌هایی که مشغول جمع‌آوری خاطرات شهید موسی درویشی بودم شش نفر از دوستان و همرزمان شهید با من مصاحبه کردند که امروز در بین ما نیستند و تنها خاطرات آنان باقی مانده و اگر این خاطرات هم جمع‌آوری نمی‌شد بخش مهمی از تاریخ این مردم فراموش می‌شد.

امیدوارم نگاه مسئولین فرهنگی و متولیان فرهنگ به مقوله تاریخ شفاهی تغییر یابد و به آن اهمیت بیشتری دهند.

به نظر شما چه راهکاری برای این موضوع وجود دارد ؟ به نظرم مسئولین فرهنگی کشور باید نگاه منطقی‌ و واقع‌بینانه‌‌تری به مقوله حفظ و ثبت تاریخ شفاهی کشور داشته باشند تا در آینده‌ای نه چندان دور با فقر اطلاعات مواجه نشویم و افسوس زمانی را نخوریم که می‌توانستیم برای ثبت و ضبط تاریخ شفاهی کشور کاری کنیم و نکردیم! حافظه آدمها گنجینه‌های رخدادها و وقایع تاریخی است، تلاش کنیم با بی‌توجهی تاریخ شفاهی این کشور را از بین نبریم و در ثبت و جمع‌آوری آن کوشا باشیم.

به نظر شما وظیفه هنرمندان در خصوص حفظ اسناد تاریخی و شفاهی چیست؟ مهمترین رسالت یک هنرمند داشتن تعهد به ارزش‌هایی است که با آن خو گرفته و در گوشت و استخوانش نهادینه شده است. انقلاب اسلامی ایران با خون جوانان و دلاورمردانی به ثمر رسیده که به اصل نظام اعتقاد راسخ داشتند و پایبندی آنان به اسلام و قرآن باعث شد تا حتی یک وجب از این سرزمین به دست دشمنان نیفتد. این نهایت بی‌انصافی است که هنرمندان در سایه امنیتی که حاصل جان و خون این قهرمانان بوده و هست، بی‌توجه به تاریخ و فرهنگ این مرزوبوم دست روی دست بگذارند و اجازه بدهند هنر متعهد و تاریخ شفاهی این کشور به دست فراموشی سپرده شود. من به عنوان یک هنرمند، آرامش و امنیت امروز خود و خانواده‌ام را مدیون همان جان‌فشانی‌ها و رشادت‌هایی می‌دانم که مردان، زنان و جوانان برومند آن دوران از خود بر جای گذاشتند تا من امروز بتوانم بنویسم و اگر این قلم برای آنان و به خاطر آنان به نگارش درنیاید جای تأسف دارد. متأسفانه هنر ما به سمت و سوی شعارزدگی رفته و آنچه باید هنر را متعهد و ارزشی کند پرداختن به تاریخ شفاهی و نگارش رخدادهایی است که انسان‌های واقعی با ارزش‌های واقعی آن را خلق نموده‌اند تا جهان این پیام را دریافت کند و این ممکن نیست مگر با تولید آثار ادبی ارزشمند و برگرفته از تاریخ این سرزمین.

دلیل انتخاب این اسم برای کتاب چه بود؟ شهید موسی درویشی نخل ابراهیمی تنها یک شخصیت اجتماعی و انقلابی نبود بلکه جان و نفس جزیره هرمز بود که مردم جزیره با وجود او معنای واقعی آزادی، استقلال و انقلاب اسلامی را درک کردند. در ظلمت و جهالت فرهنگی قبل از انقلاب در شرایطی که فقر گردن اجتماع ایران را می‌فشرد، شهید موسی درویشی با جان و دل تمام داشته‌هایش را صرف انقلاب و معرفی آن به مردم کرد. هرگز در برابر ظلم کوتاه نیامد و با تمام وجود برای آسایش مردم جزیره تلاش کرد. این کتاب برشی از زندگی پر از برکت شهید موسی درویشی نخل ابراهیمی است و دلیل اصلی انتخاب این نام هم، وجود عزیز و بخشنده شهید موسی درویشی بود که تمام مردم جزیره زندگی و آنچه داشتند را مدیون فداکاری او می‌دانستند. امیدوارم در این اثر آن طور که شایسته بوده حق مطلب را ادا کرده باشم.

در حال حاضر چه کارهایی در دست نگارش دارید؟ شش اثر در دست تدوین و نگارش دارم که مهمترین آن خاطرات شفاهی جانباز شیمیایی محمد میری است که این جانباز خاطرات جذاب و زیبایی از دوران دفاع مقدس دارد. تدوین و نگارش خاطرات شهید مصطفی حامد پیشقدم فرمانده گردان امام حسین(ع) لشکر 31 عاشورا از شهدای استان آذربایجان شرقی، یک پژوهش با موضوع بررسی ابعاد زندگی جانبازان شیمیایی و اعصاب و روان استان است که مراحل پایانی و آزمونی را سپری می‌کند. یک مجموعه داستانی کوتاه با موضوع مقاومت و پایداری و دو مجموعه شعر کودک و نوجوان که در مراحل تصویرگری قرار دارند.

چه توصیه‌ای برای هنرمندان و جوانان علاقمند به حوزه ایثار و شهادت دارید؟  از جوانان و علاقمندان به حوزه ایثار و شهادت می‌خواهم تا آنجا که در توان دارند برای حفظ تاریخ شفاهی این مرزوبوم تلاش کنند و با بی‌اعتنایی و بی‌توجهی ها دلسرد نشوند. ما به شهدا، جانبازان و ایثارگران مدیونیم. مهم نیست برخی به دنبال سنگ‌اندازی و دلسرد کردن جامعه هنری و فرهنگی هستند مهم این است که ما در این جنگ نرم کم نیاوریم و با جان و دل و با سرمایه دانش و هنر خود، دین‌مان را به شهدا و جانبازان و ایثارگران این سرزمین ادا کنیم. ما فردا در پیشگاه خداوند منان پاسخگوی تک تک کارهایمان هستیم